Anasayfa   I   Kelime Türetme   I   Kitap&Cd   I   İletişim
en iyi ingilizce kursu, pratik ingilizce ingilizce ceviri, ingilizce dersleri ve kursları hızlı ingilizce kursu - kursları, ingilizce konu anlatımı
 
 
Ezbersiz Kelime Türetme

Aşağıda İngilizceyi orta düzeyde bilenler için yararlı olacağına inandığım ve kitaplarda kolaylıkla bulunamayacak bazı bilgiler yer almaktadır. Bu kullanım kolaylıkları İngilizce gramer sisteminde yer almasına rağmen gerek yerli ve yabancı kitap yazarları gerekse İngilizce öğretmenleri bu konulara fazla değinmezler. Bunların bazılarına aşağıda yer verilmiştir.

* Aşağıdaki kısım "Bir Başka Gözden İngilizce ®" adlı eğitim setinin "Kelime Bilgisi" bölümünden alınmış özet bilgiler içermektedir. Kopyalanması veya alıntı yapılması kesinlikle yasaktır.

Sizlere yararlı olması inancımla,
Erhan SARIOĞLU

Ezbersiz Kelime Türetme

Aşağıdaki bilgiler İngilizceyi orta düzeyde bilenler için verilmiştir.

1. Fiillerden isim yapma
swimming pool
yüzme havuzu

2. Fiillerden sıfat yapma
broken heart
kırık kalp

3. Sıfatlardan fiil yapma       
to get fat
şişmanlamak

Burada yer alan bilgilerin amacı İngilizce eğitimi alanların yıllarca ayrı ayrı ezberlemek zorunda kaldıkları ama aslında tek bir mantık ve sadelikle zaten farkında olmadan bildikleri bazı gerçeklerin hiçte sanıldıkları kadar ürkütücü olmadıklarını göstermektedir.

Her gün kullandığımız,

kızarmış tavuk
fried chicken

kırık sandalye
broken chair

oturma odası
living room

yüzme havuzu
swimming pool

gibi kelimeler  teker teker ezberlenmek yerine orijinal fiilleri sayesinde türetilirler. Bu sayede yüzlerce yeni kelimeye hiç bir çaba harcamadan ve en önemlisi ezberlemeden ulaşırız.

Eğer sözlükte kırık sıfatını aramak istersek karşımıza "broken" kelimesi çıkar ve bizde sanki onu özel bir kelimeymiş gibi algılarız oysa farkında olmadan zaten o kullanımı biliyoruzdur ama böyle bir yapının ne olduğu ve nasıl ortaya çıkabileceğini bilmediğimizden de zaten bildiklerimizi tekrar ezberlemek gibi bir tutuma gireriz.

Ving Yapısının İsim Olarak Kullanımı

Her fiilin tek başına Ving hali fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu fiilden türeyen bir isim haline sokar ve orijinal bir isim gibi Türkçeleşir. Bu kullanım özelliği yüzlerce yeni kelimeyi bize hiç çaba harcamadan otomatikman bilme yeteneği katar. Aşağıda yer alan tamlamaları dikkatlice inceleyerek aynı mantığa varmaya çalışın.

Dancing school
dans okulu

Finishing line
bitiş çizgisi

Freezing point
donma noktası

Living room
oturma odası

Ving yapılı isim farklı kelime ile birleşip yeni anlamlı başka bir tamlama ortaya çıkarabilir. Bu durum genellikle Ving yapısının ikinci kısım olması ile elde edilir.

Air-conditioning
klima

Body-building
vücut gelittirme

Central heating
merkezi ısıtma

Dry cleaning
kuru temizleme

1. Copper mining is indispensable to the economy of that region.
Bakır madenciliği o bölgenin ekonomisi için vazgeçilmezdir.

2. Smoking is a terrible habit.
Sigara içmek kötü bir alışkanlıktır.

3. Playing tennis in Turkey is very expensive.
Türkiye’de tennis oynamak çok pahalıdır.

4. Swimming is a good sport.
Yüzme iyi bir spordur.

V3 Yapısının Sıfat Olarak Kullanımı

Fiillerin tek başına V3 hali, o fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu fiilden türeyen bir sıfat haline sokar ve orijinal bir sıfat gibi Türkçeleşir. Bu kullanım özelliği bize yüzlerce yeni kelimeyi hiç çaba harcamadan otomatikman bilme yeteneği katar

Fiillerin üç hali vardır. Daha evvel isimlerin “ çoğul yapılma kurallarında “ da incelendiği gibi isimler - sıfatlar ve fiiller düzenli ( belirli bir kurala göre türetebilen ) ve düzensiz ( belirli bir kurala göre türetilemeyip ayrı ayrı bilinmek zorunda olunan) yapıda karşımıza çıkarlar. Fiillerin üç hali düzenli fiillerde sonlarına ed eki almalarıyla düzensiz fiillerde ise ayrı ayrı bilinmek suretiyle kullanılırlar. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

break        broke       broken
steal         stole        stolen
marry       married    married
1. hal        2. hal       3. Hal

Şimdi fiillerin eylem anlamları bir kenara bırakılarak onların sıfat anlamları incelenirse,

to break kırmak             
to be broken            
kırık

to steal çalmak                 
to be stolen çalıntı

to marry evlenmek        
to be married  
evli
to fry kızartmak 
to be fried               
kızarmış

1. He is married to an American.
Bir Amerika’lı ile evli

2. It is illegal to buy a stolen ring.
Çalıntı bir yüzük almak kanun dışıdır.

3. It is forbidden to park here.
Buraya park etmek yasak.

Sıfatlardan Fiil Yapılması

Bilindiği gibi sıfatların çekim alması sadece “ to be “ cümlelerinde gerçekleşebilmektedir. Yani bir eylem gibi ele alınıp çekimlenemezler.

I am fat şişmanım
I was fat şişmandım

Oysa Türkçe Gramerinde karşımıza sıfatlardan türeyerek eyleme dönüşen ve bunun sonucunda eylem cümlelerinde kullanılan bir çok kelime çıkar.

şişman olmak
şişmanlamak

Kızgın olmak
kızmak

Sıcak olmak
ısınmak

Pahalı olmak
pahalılaşmak

Aynı durum İngilizce Gramerinde de karşımıza çıkarak aynen Türkçede olduğu gibi sıfatlar fiil yapısında kullanılabilirler. Bir sıfatı fiilleştirmek için önüne “ get “ getirilir ve sıfatlar artık oluş cümleleri yerine sıfat özelliklerini bir kenara bırakarak eylem cümlelerinde çekim alırlar. Aşağıdaki örneklerde sıfatların nasıl fiil haline geldiklerini dikkatlice inceleyin

to be fat  
şişman olmak
to get fat
şişmanlamak

to be angry
kızgın olmak
to get angry
kızmak

to be hot
sıcak olmak
to get hot
ısınmak

to be dark
karanlık olmak
to get dark
kararmak

to be better
daha iyi olmak
to get better
iyileşmek

to be cold
soğuk olmak
to get cold
soğumak

She wants to get fat.
Şişmanlamak istiyor.

I don’t want you to go out after it gets dark.
Hava karardıktan sonra dışarı çıkmanı istemiyorum.

Whenever I see him, I get excited.
Her ne zaman onu görsem, heyacanlanıyorum.

Life gets difficult little by little every day .
Hayat her geçen gün zorlaşıyor.


Erhan SARIOĞLU

Kişiye Özgü İngilizce eğitiminde 20 Yıllık İmza